Het is leuk als zeiler met een sextant/klok en zeekaarten te navigeren. De zon, sterren maan en planeten krijgen meer betekenis en door te schatten waar je bent (gegist bestek) tot de volgende meting worden magnetische koers, snelheid schip, golf en stroomrichting relevant.

Een GPS kost honder dollar en dan kan je gratis de positie bepalen tot op 4 meter nauwkeurig. De sextant verdwijnt dus in rap tempo en ook ik moet bekennen dat mn praktijkervaring en kennis zeer beperkt is. Op de kanarische eilanden heb ik toch een sextant gekocht en na wat hulp van medezeilers kon ik op weg naar de Kaapverden een redelijk zonnetje schieten waarbij de afwijking niet meer dan 5 Nm was. Een ervaren navigator moet binnen een marge van 2Nm kunnen werken. De eerste dag op zee was het uren rekenen en puzzelen maar eenmaal de methode machtig is het niet moeilijk en geeft het een goed gevoel als je bij vergelijk met je GPS dicht in de buurt komt.
De gebruikte methode die ik hier ga uitleggen heet “Noon longitude by equal lattitudes”.

Een stukje theorie:

In de middag rondt twaalf uur bereikt de zon haar hoogste punt. Hoe meer je noord zit hoe lager de zon zal staan.
Meet je de hoek van de zon op z’n hoogste punt omstreeks 12:00 dan weet je de breedte. De evenaar vormt de scheidslijn tussen Noord en Zuid.
De scheidslijn tussen Oost en West; de meridiaan, loopt door Greenwich. Om ongeveer 12:00 staat de zon op de meridiaan, die van noord naar Zuid door Greenwhich loopt, op z’n hoogste stand. Als je de hoogste stand meet om 18:00 greenwhichtijd dan ben je dus 6 uur westelijk van Greenwhich. De aarde draait 360 graden in 24 hr. Elk uur is dus 360/24= 15 graden. 6 uur tijdverschil is dus 6 x 15 = 90 graden west.

Het bepalen van de breedte is dus eenvoudig voor de lengte is de tijd noodzakelijk. Vroeger had men nog geen uurwerk dat exact bleef lopen (chronometer) en was het bepalen van de lengte niet eenvoudig. Een afwijking van 4 min is 1 graad (24 uur is 360 graden) en 1 graad staat gelijk aan 60 Nm= ongeveer 100 km. De tijd kan tot op 1 minuut, dus afwijking 15 Nm, berekend worden m.b.v. o.a. de maan. Deze methode hoop ik nog eigen te maken.
Nu koop je voor 5 dollar een horloge dat zolang de batterij het niet begeeft prima is.

Geankerd in Las Palmas was er geen horizon en kan je dus niet exact oefenen maar theoretisch heeft Louis van de Archimedes een notitie gemaakt waarin theorie en praktijk wetenschappelijk eenvoudig verklaard worden, deze notitie zal bij de volgende update te downloaden zijn. Samen met een boekje van Mike “Noon positioning” van Arthur Piver kom ik dan op de methode die volgt.
Gelukkig zijn er nog zeilers met deze kennis aan boord. Louis en Joke met de Archimedes en Mike van ? zeilen al sinds jaren de wereld rond en hebben de tijd meegemaakt dat automatische positiebepaling te duur was of zelfs onmogelijk en je wel met sextant moest werken.
De beschreven methode is een samenvatting van de notitie van Louis en het boekje “Noon positioning” en mn eigen interpretatie. Een heleboel zaken worden niet uitgelegd zoals de evenaar die alles op z’n kop gooit , zomertijd/wintertijd,  etc. Kijk maar of je er wat aan hebt!

Het bepalen van de breedte en de lengte met sextant:

Met deze methode zijn een aantal tabellen noodzakelijk:

A. Tijd scheepsmiddag in Greenwich (dit is niet altijd precies 12:00)
B. Correctie hoogte. (correctie van de hoek die gemeten wordt en de hoogte waarop de meting gedaan wordt)
C. Declinatie tabel. (tabel waarmee de breedte verkregen wordt!)
D. Arc to time. (eigenlijk niet nodig als je weet dat 4 min 1 graad is maar wel makkelijk)

Praktijkvoorbeeld met uitleg:

12 Januarie 2006 GPS positie om 14:40 ==== 15.10″ NB en 34.26″ WL ====

1) Schatten tijd scheepsmiddag

Om te weten hoe laat het scheepsmiddag wordt neem je de lengte van je gegist bestek, in dit geval 33 graden, en vermenigvuldig dit met met 4 minuten. Deze tijd tel je op bij de tijd waarop het in Greenwich scheepsmiddag , noon,  is.
Uit tabel A blijkt dat dit op 12 januarie 12:08 is.

12:08 scheepsmiddag Greenwich
2:12 (33 graden * 4 minuten = 132 minuten = 2 uur en 12 minuten)
===== +
14:20

2) Zonnetje(s) schieten

1 Meting op scheepsmiddag is voldoende om de breedte te weten. We willen ook de lengte weten en dus gaan we een meting 1 uur voor en 1 uur na scheepsmiddag doen. Om de kans op een goed meting te vergroten doe ik 2 metingen. De tweede bijv 2 uur voor scheepsmiddag en 2 uur na. 3 uur voor en na kan ook.
In stap 1 weten we hoe laat het ongeveer scheepsmiddag wordt. We gaan 1 uur voor dus omstreeks 13:20 de hoek instellen op het sextant en noteren deze samen met de tijd in seconden. Als het ongeveer scheepsmiddag wordt de hoogste stand van de zon gemeten. (de zon blijft 4 min. op z’n hoogste stand). We stellen het sextant in op de hoek die we 1 uur voor s.m. hebben gemeten en wachten tot 15:20 en noteren de tijd in seconden waarop de zon dezelfde hoek als sextant heeft.

We hebben nu de volgende gegevens:

meting voor s.m. 11:38:36   34 graad 47.6
s.m.                    53 graad 57   (tijd is voor bepaling van de breedte niet relevant)
meting na   s.m. 17:13:00   34 graad 47.6

3) Berekenen van de breedte

53.57″
13.04″ Hoogte correctie uit tabel B
===== -
53′43″.6′
8 Sextant correctie (mijn sextant heeft afwijking van 0.08)
===== +
53.51″.6′

89.60″ 90′ graden (89.60 rekent makkelijker)
53.51″.6′

====== -
36.48″
21.40″ declinatie uit tabel C
===== -
15.08″ is de breedte en dat klopt behoorlijk (GPS geeft 15.10)

4) Berekenen van de lengte

Om tot de lengte te komen wordt de tijd voor en na gemiddeld. De verkregen tijd is de tijd waarop het scheepsmiddag was. Het verschil met de scheepsmiddag tijd in Greenwich verkrijg je het tijdsverschil en hieruit volgt de lengte.

11:38.36 tijd meting voor s.m.
17:13.00 tijd meting na s.m.
======== +
28:51.36 / 2
14:25:48.5
12:08
2:17.48.5

Uit tabel D volgt dat 2 hr en 17 minuten 34″27″ is.

34.27″ is ook niet slecht in vergelijking met de GPS

That’s it

	PROTECT YOUR FAMILY GET QUOTE Car Insurance Compare Online Visit Now Home Insurance